#28 Wanneer wordt structuur een dwang?

Het Mentor Café

Creëert een dwangmatige structuur ook een relatief lastig leven? Op den duur wel. Want het leven is een chaos. En met te veel structuur beheers je die chaos niet. Allemaal hebben we ‘last’ tussen aanhalingstekens van mixed emotions die elkaar tegenspreken. In die mixed emotions nemen we ook beslissingen die elkaar tegenspreken. Dus tegenstrijdig met elkaar zijn. Je vindt zowel het één als het ander. En je doet zowel het één als het ander. 
En dat is heel vaak volledig met elkaar in disharmonie.

Daarover gaat de 28e episode. Luister mee in Het Mentor Café.

Transcript

Het Mentor Cafe
Podcast #28 Wanneer wordt structuur een dwang?

 W = Wilma Out
H = Hans Ruinemans

[Start]

WIlma: Hoi luisteraar. Hoe was jouw dag vandaag…? Heb je gedaan vandaag wat je wilde doen of is je to-do-list doorgeschoven naar morgen. 

Als dat laatste het geval is, dan kunnen we elkaar een boks geven. Ook bij mij is het vandaag niet helemaal gelukt. Datzelfde geldt voor mijn huishouden. En ik zeg dit sekseneutraal. Het vasthouden aan de dagelijkse structuur is een lastige taak. Laat staan: het bewaken van de controle over het leven zelf.

Hoe doen andere mensen dat eigenlijk?
Hoe kun je leven zonder…of: met minimale structuur in het leven? 
En kun je je er ook te veel aan vasthouden? 

Wanneer wordt structuur een dwang? 

Deze vraag stel ik in onze 28e podcast aan Hans Ruinemans, boardroom monk. 
Het is lente, luisteraar. Maar het zijn rare tijden. Over de chaos gesproken, Hans. 

Hans: Ja Wilma. De ongestructureerdheid van het bestaan. Mooi. Nou, ik ken het zelf natuurlijk ook. Ons leven wordt bepaald door, ik zeg het met een taalkundige knipoog, paradoxale tegenstrijdigheden. 

W: Sjee…Moeilijke woorden, hoor…

H: Ja, ik kan ook zeggen: wij zijn – wij mensen dus –we zijneen chaotisch geheel van tegenstrijdigheden. Het leven zelf is een ongestructureerd zooitje. 

W: Het leven zelf is…?

H: …een ongestructureerd zooitje. Als we doorpraten komen we daar straks vast vanzelf op terug. Voor nu zou ik zeggen neem het even van mij aan. Vanbinnen voelen wij dat heel goed aan. En wat wij de hele tijd proberen te doen – een leven lang – dat is structuur aanbrengen in die chaos.

W: Doen we dat allemaal? 

H: Ja, dat denk ik wel. De ene mens misschien wat meer dan de andere. En een enkeling niet, en die lijdt dan een redelijk lastig leven. En voor anderen wordt dat inderdaad een dwang, zoals je bij je inleiding al aangaf. 

W: Creëert een dwangmatige structuur ook een relatief lastig leven?

H: Op den duur wel, kan ik je zeggen. Want het leven is een chaos. En met te veel structuur beheers je die chaos niet. Maar daar kom ik straks op terug, als je dat goed vindt.

W: Natuurlijk…

H: Oké. Goed. Nou.  Allemaal hebben we ‘last’ tussen aanhalingstekens van mixed emotions die elkaar tegenspreken. In die mixed emotions nemen we ook beslissingen die elkaar tegenspreken. Dus tegenstrijdig met elkaar zijn.
Als ik naar mijzelf kijk: ik vind zowel het één als het ander.
En ik doe zowel het één als het ander. 
En dat is heel vaak volledig met elkaar in disharmonie.

W: Oké… je zegt: je vindt het één en je vindt het ander.

Handel je dan zoals jou het ’t beste uitkomt? 

H: Ik denk dat dat een goede omschrijving is. Ik zoek een rechtvaardiging bij mijn handelen die die tegenstrijdigheid neutraliseert. 

W: En bedoel je dan: in het groot?

H: …in het groot…? (Bedachtzaam)

W: Ja…zoals ik graag reis en tegelijkertijd vind dat we niet zoveel zouden moeten reizen?

H: Ja, zoiets. Maar ook in het klein. Ik leef bijvoorbeeld graag gezond. Tegelijkertijd ben ik gek ben op alles wat gemaakt is van cacao of suiker. En dan beweer ik tegen mijzelf dat dat zo slecht nog niet is. 

W: Wij zijn inconsequent… 

H: Exact. En daardoor leiden wij ook een inconsequent leven.

Inconsequentie is volkomen menselijk. Het is ons zo’n beetje bij de conceptie meegeven.

Het leven zelf is ook volkomen inconsequent. Het is ruw en slordig, en wreed…

https://youtu.be/0aDHA2J1APs   Zoe Wees – Control

Zoe Wees was dit. Het nummer heet Control.

H: Kijk, wat het paradoxaal maakt, dat is... dat het in onze menselijke natuur zit om orde te willen scheppen in de chaos. En om recht te maken wat krom is. 

W: En om logica te herkennen…

H: Om logica te herkennen… ik zou eerder zeggen: om logica te willen zien in de chaos…

…om de boel naar onze hand te zetten. 

En om het allemaal nog lastiger te maken… we willen orde in ons leven brengen, maar als we eenmaal orde hebben, dan verzetten we ons tegen die orde… tegen die structuur.

Dan vinden we het opeens allemaal veel te rigide. 

W: En hierin herken ik het alledaagse…

H: …ja. In de praktijk kom je die tweestrijd voortdurend tegen. 

De meeste mensen herkennen het wel: je begint de dag met een strak plan. 

En al heel snel voelt dat strakke plan beklemmend. 

Dat kan al om half elf in de ochtend zijn. En wat doen we dan? Dan gooien we de structuur overboord. We laten onze voornemens, de planning zeg maar, los en geven het uur dat voor ons ligt een free flow, een vrije vorm. 

We beantwoorden wat e-mails, switchen naar de laatste WhatsApp- berichten, we zoeken ‘ns wat op…

En tegen een uur of 12 staat die ongestructureerdheid ons opeens weer tegen…

…en pakken we de structuur weer terug.

W: Het is net of je nu mijn werkwijze beschrijft…

H: Grappig… nou, ik vermoed dat een meerderheid van de luisteraars deze worsteling wel herkent. Ikzelf deels ook.

Controle over je dag is lastig. Controle over je leven is nog lastiger. 

Want – en zo kom ik bij mijn haakje van net - het leven is onmiskenbaar chaotisch en onzeker.

Alle pogingen om, met name je private leven geordend te maken zijn fundamenteel zinloos. Ook hier geldt dat je, na een periode van structuur, toch weer gaat verlangen naar – laten we zeggen – een vrijere vorm. 

W: Dat klinkt zorgelijk.

H: Nee hoor. Helemaal niet. 

Maar… het is wel nuttiger en zinniger om goed om te gaan met die onvermijdelijke chaos, dan dat je probeert om die structuur hardnekkig vast te houden. 

Wat helpt is om je te realiseren dat controle niet mogelijk is.

W: …we moeten aanvaarden dat er chaos is.

H: Ja, hoewel… dit klinkt wel heel erg zwartwit. 

https://youtu.be/XAs3hurY6Ag  Fucking Perfect – Pink

W: Dit was Pink met Perfect, en het was de acoustic versie

H: Vind je het goed als ik nog even door ga in de lijn van het paradoxale?

W: Zeker.

H: Ik zou het iedereen aanraden om binnen de chaos te oefenen in het loslaten van de structuur.

W: Ik voel me beter bij: volharden in het vasthouden van de structuur. 

H: Dat snap ik, maar dat is nou wat we bijna allemaal dagelijks doen. 

Dus dat heeft niet zoveel zin. 

Nee, ik bedoelde echt: onszelf trainen in het loslaten van de structuur. 

W: Geef je dan niet juist toe aan de chaos?

H: Ja, dat zou je denken, maar dat is een misvatting. De structuur loslaten – en dan heb ik het over gecontroleerd loslaten – dat is nou juist: de chaos ‘t hoofd bieden. 

Ik houd altijd van metaforen, zie het als een wild en onbestuurbaar paard. Die moet je niet opsluiten en vastbinden. Nee, die moet je gecontroleerd de ruimte geven. 

W: O ja. Interessant. 

H: Yes. Maar daar moet je een aantal basisregels voor volgen. 

W: Die basisregels hoor ik graag.

H: In deze podcast zal ik mij beperken tot één. Of twee.

Als ik resumeer hè: het leven is ongeregeld en chaotisch. 

En dat kan ervoor zorgen dat het private leven evenredig chaotisch verloopt. 

En dat is een no go. 

Om dat niet toe te staan, moet je een beetje meegaan in de chaos. 

Dat klinkt contraproductief, maar dat is het niet. 

Laten we - om te beginnen - eens kijken naar de concrete chaos. 

W: De tastbare chaos dus. 

H: Ja, de dagelijkse chaos. Die steeds opnieuw – elke dag weer – om ons heen ontstaat.

Nou, om te beginnen… als het in je huis of in je kantoor een enorme puinhoop is, dan is het onmogelijk om gestructureerd te leven. Je leven is dan absoluut moeilijk. Niet direct dramatisch moeilijk. Maar wel moeilijker dan nodig is. 

Het loopt allemaal makkelijker als je – bijvoorbeeld – al je spullen direct kunt vinden. 

En als alle apparatuur up-to-date is. En je ordners of je administratie is bijgehouden. 

…en vergeet je agenda niet…

W: Het is lastig om gefocust te zijn in een rommelige omgeving…

H: Nou. Rommeligheid is ook weer niet zo erg. Rommel is niet objectief te meten. 

Wat voor jou rommel is, dat is voor mij misschien een vertrouwde entourage. Ik ken twee kantoren van twee verschillende advocaten met overal inclusief de grond stapels documenten. En we kennen allebei een makelaar... clean desk policy is een woord dat dat ie jaren geleden vergeten is.

Ik moet er wel eerlijkheidshalve bij zeggen, dat ikzelf weinig moeite heb met een onrustig ogende omgeving. 

Laat ik niet te veel afdwalen. Wat natuurlijk wel waar is, is dat er veel tijd en energie wegsijpelt als je omgeving gewoon niet op orde is. Want: het bestaan zelf is al zo ongeorganiseerd. 

De challenge is om aan te tonen in hoeverre wij in staat zijn rust en orde te creëren in de chaos.

We geven onze omgeving zelf vorm. Tegelijkertijd vormt de omgeving ons.

W: Betekent dat dat we moeten streven naar een opgeruimd leven? Zodat we een opgeruimde geest hebben?

H: Ik wil daarin nog een stap verder gaan. 

Gebrek aan structuur creëert een gebrek aan betrouwbaarheid.

Wanneer ons leven verloopt in chaos, dan kan er nauwelijks vertrouwen zijn. 

En je weet hoe dat gaat met vertrouwen….

W: Het komt te voet en gaat te paard?

H: Nee, ik bedoel iets anders. Wat ik bedoel is dat het vertrouwen dat je hebt, gelijk is aan het vertrouwen dat je ontvangt. 

Niet alleen in de mensen om je heen, maar ook in het leven zelf.

W: Oef. Mooie…

H: Ik ontmoette eens een - op zichzelf - aardige vent die met mij een maatschap wilde vormen…ik weet het niet meer precies, het is alweer jaren geleden….

…maar toen ik hem opzocht, toen bleek-ie kantoor te houden in een enorme puinhoop. 

Kasten open, ordners op de vloer, prullenbak vol en ernaast allemaal proppen papier.

De bloody limit was de tafel waaraan wij de bespreking hield, die bleek aan één kant een kapotte poot te hebben waardoor ik niet eens mijn pen kon neerleggen zonder dat ie wegrolde.

Nou, dan haak ik af.

W: Je trekt conclusies uit een wankele tafel.

H: Dat klinkt misschien gek, maar toch. Het is niet mogelijk dat iemand met een instabiele werktafel… dat die solide werk aflevert. Je werktafel is uiteindelijk ook de basis van je werk. 

W: Met een scheve liniaal kun je geen rechte lijn trekken.

H: Exact. Ik weet dan ook vrij zeker dat ik niet de enige ben die die wankele basis voelt.

W: …de hele omgeving is zich ervan bewust, bedoel je…?

H: Ja, en de persoon zelf ook. Op een onbewust niveau.

Het tast het zelfvertrouwen aan. En dat is niet best.

Ik heb deze man hier later uitgebreid over gesproken. En hij gaf dat toen toe en heeft zijn leven omgegooid. Ik zal het daar in deze podcast niet verder over hebben. 

Nou. Een basisregel is de volgende: 

Het is belangrijk om te beseffen dat ‘gestructureerd leven’ een proces is. Geen resultaat. Of eigenlijk zou ik willen zeggen: geen bestemming. 

W: Je zei zojuist dat wij – mensen – de structuur ook weer graag loslaten…

H: Ja, ja. Zeker. Wij willen structuur in de chaos. Maar we verlangen ook naar de vrije vorm.

Zowel op microniveau hebben we dat - in het dagelijkse bestaan – als op macroniveau.

W: Ik wil meer weten over die weerstand tegen de structuur. 

H: Ja, interessant. 

Hoe groter je verzet tegen de chaos, hoe sterker de weerstand tegen de structuur. 

Die weerstand kan ook intern zijn. En dat zou kunnen omslaan in stress en frustratie.

Want: mensen verlangen evengoed naar de vrije vorm. 

En vroeg of laat wordt dat verlangen zo groot dat ut niet meer te vermijden is.

Het is echt het allerbeste om de chaos te aanvaarden – ik zou bijna zeggen: te omarmen – en om mee te bewegen met de chaos. Das beter dan te blijven volharden in de structuur. En om daarna te moeten vechten tegen de weerstand. 

W: Nu is het natuurlijk zo dat ieder mens een eigen behoefte heeft aan structuur binnen de chaos.

H: Zeker. Ik weet van jou dat jij een grote behoefte hebt aan structuur. Jij weet van mij dat ik een voorstander ben van de lossere vorm.

Een vraag aan jou, Wilma: hoe voelt het voor jou om de structuur los te laten?

W: Ik vind dat heel lastig. De drang naar een vrije vorm slaat bij mij betrekkelijk laat toe. 

H: Ik had eens een cliënt met een grote behoefte aan een nieuwe structuur. Hij kwam uit een moeilijke periode, met verslavingen en zo, ik zal daar verder niet op ingaan.

Deze cliënt had een dagelijks schema voor zichzelf gemaakt. 

Maar achteraf ontdekte hij dat zijn nieuwe structuur niet genoeg tijd bood voor bezinning. Voor rust. Daardoor was hij na een maand of 6, 7 chronisch moe. 

Nou, toen kwam hij bij mij, niet alleen daarvoor. Ook vanwege andere zaken.

W: Kun je nog iets vertellen over dwangmatige structuur? Of: structuur die een dwang wordt?

H: Jazeker. Laten we dat dan voor het gemak ‘perfectionisme’ noemen.

Perfectionisme heeft het in zich om bezit te nemen van het hele brein. 

Het kan zich nestelen in het onbewuste.

Het hoeft niet, er zijn ook mannetjesputters, maar het kan leiden tot interne, chronische stress. 

W: Perfectionisme is toch een persoonlijkheidskenmerk?

H: Goed dat je dat zegt. Vorige maand maakte iemand anders ook die opmerking. 

Perfectionisme is in mijn opinie oorspronkelijk geen persoonlijkheidskenmerk.

Natuurlijk kan er altijd sprake zijn van een streberig karakter. 

Maar perfectionisme is als – zeg maar – als obsessie gedurende het leven zelf.

Soms is het een ervaring. Een klein trauma. Of een patroon uit de kindertijd. Een boodschap die is meegegeven. 

W: Wat nu als je in jezelf de dwangmatige behoefte aan structuur herkent? 

Ofwel: het perfectionisme?

H: Laat ik het zo zeggen, Wilma: structuur wordt een dwang als er interne stress en frustratie ontstaan. Naar mijn mening is het zo dat je met het vasthouden aan structuur exact het tegenovergestelde bereikt. Namelijk: dat het leven nog minder stuurbaar is. 

Als mens doe je er echt veel beter aan om mee te bewegen met de chaos van het leven, en om de structuur – het zoeken naar een vorm van structuur – niet te zien als een resultaat….

…maar als een proces. 

W: …omdat het leven zelf…?

H: …omdat het leven zèlf al zo’n chaotisch zooitje is.

W: Ik zie het als een persoonlijke opdracht, Hans. Dank je wel daarvoor. 

Jou bedank ik ook, luisteraar. Super dat je erbij was.

Je kunt je abonneren op Het Mentor Café. En laat gerust een review achter. Dan worden wij beter gevonden in Google.

Tot de volgende keer, tot de volgende podcast.

[Einde]